Metabolizma Hızı

Metabolizma Hızı

metabolizma-hizi

“Su içsem yarıyor.” diyorsanız, diyete başlamadan önce metabolizmanızın hızını ölçtürün.Diyet yapıyorsunuz fakat kilo veremiyorsunuz… Arkadaşınız sizden daha fazla yemek yediği halde sizden çok zayıf… Arkadaşınızla aynı anda diyete başladınız fakat o sizden daha hızlı kilo veriyor… Peki, kilo almamanız için gün içerisinde kaç kalori almanız gerekiyor?  Herkesin vücudunun dinlenirken harcadığı enerjisi farklıdır, bu tür soruların cevabı metabolizma hızınızın kaç olduğunda saklıdır.

Metabolizma Hızı


Bazal metabolizma hızı(BHM), fiziksel olarak tamamen dinlenir durumdayken vücudun harcadığı enerji miktarıdır.  Bir başka deyişle 24 saat içinde hiç hareket etmeden dinlenik vaziyette hayati fonksiyonların devamı için harcana enerjidir. Bu değere günlük yaşamsal aktiviteler ( ev işleri, yemek yeme, yürüyüşler ) ilave edilerek günlük enerji ihtiyacı hesaplanır.

Metabolizma hızı ölçümü neden önemlidir?


Bazal Metabolizma hızının bilinmesi kalori ihtiyacını belirlemek ve kilo kontrolünü sağlamak için çok önemlidir. Metabolizma hızı kişiden kişiye değişir ve pek çok faktörün etkisine açıktır. Yaşam boyu sağlıklı kilo verimi, kilo kazanımı ve kilo koruma için metabolizma hızının bilinmesi gerekmektedir. “Su içsem yarıyor, benim metabolizmam yavaş” cümlesi oldukça sık dile gelir fakat öncesinde metabolizmayı etkileyebilecek faktörleri kişinin kendisinde değerlendirmesi gerekmektedir. Bunlar; yaş, cinsiyet, hormonal durumlar, menopoz, kişinin egzersiz seviyesi ve kalıtımsal özellikleridir.

Bazal Metabolizma Hızını etkileyen etmenler nelerdir?


Genetik etkiler, yaş, metabolik hastalıklar, vücut bileşimi (yağ ve kas düzeyleri ), ateşli hastalıklar, hamilelik, uzun ve sık aralıklarla diyette olmak, stres gibi durumlar bazal metabolizma hızını etkilemektedir.

  • Yaş: Yaşın ilerlemesiyle BMH yavaşlamaktadır, gençlerde yüksek iken, yaş ilerledikçe azalır. Yaş ilerledikçe menopoz gibi hormonal etkilerin yanında; yağ yüzdesinin artması, hareketin azalması gibi birçok faktör etkilemektedir. Yaş ilerledikçe kilo vermenin yavaşlaması bu sebeptendir.
  • Genetik: Özelilikle ailesinde kilo fazlalığı bulunan kişiler kilo almaya daha yatkındır.
  • Cinsiyet: erkek ve kadınların vücut bileşimleri farklıdır. Erkeklerin yağ yüzdesi % 12-21 arasında iken kadınlarda bu oran %20- %33 arasında değişmektedir. Erkeklerde kadınlara göre yağ oranı düşük, kas oranı yüksek olduğundan dolayı, erkeklerde metabolizma hızı kadınlara göre daha hızlıdır. Erkeklerin çok miktarlarda yemek yiyip kilo almamaları ve diyet yaptıkları dönemde daha iyi kilo verebilmeleri daha yüksek metabolizma hızlarına sahip olmalarındandır.
  • Diyet: Uzun süre kilo alıp vermek, sık sık diyet yapmak, kilo verip tekrar geri almak veya şok diyetler, sağlıksız zayıflama yöntemleri uygulayarak hızlı kiloların verilmesi gibi faktörler sonucunda metabolizma hızı yavaşlamaktadır. Özellikle yoyo dediğimiz kilo al ver döngüsü kilo vermeyi gittikçe zorlaştırır.
  • Vücut Isısı:  Vücut ısısının yükselmesi, metabolizma hızını artırır.
  • Gebelik dönemi: kadınlarda bu dönemde kan hacminin artması kalp atımının artması sebebi ile metabolizma hızı da artmaktadır. Bu artış sonuçlarda %22-33 olarak gösterilmiştir.
  • Stres: stres anında kişinin kasları gergin olur. Bu drumda kas aktivasyonu için daha fazla kaloriye ihtiyaç duymaktadır. Bu sebeple özellikle ölçüm rahat ve sakin bir saatte yapılmalıdır.
  • Diyetin bileşimi: Günlük beslenmesi protein ağırlıklı olan kişilerin metabolizma hızları daha yüksektir.
  • Menstruasyon siklusu: metabolik hızı etkileyen etmenlerden biridir. Özellikle yumurtlama anından 1 hafta önce en düşük 1 hafta sonra en yüksek düzeydedir.
  • Metabolik Hastalıklar: Metabolizma hızı, hipertermi (ateşli hastalıklar) ve hipertroidide artarken; hipotermi (soğuğa maruz kalma) ve hipotroidide azalır.
  • Uyku durumu & kafein alımı: metabolizmayı etkileyen diğer etmenlerdir.

Metabolizma Hızınız ile Uyumlu Olun


Bazal metabolizma hızının yavaş olması, az yemeye çalışmanıza rağmen kilo almanıza veya diyet yapsanız da yavaş kilo vermenize sebep olmaktadır. Metabolizma hızınıza göre hesaplanmış bir diyetle düzeni, zayıflamaya başladığınız takdirde metabolizma hızınızın azalmasının engellenmesine sebep olacaktır. Ayrıca diyette ağırlık kaybının ne hızla olacağını da tahmin eder ve hayal kırıklığına uğramazsınız.

Bazal Metabolizma Hızınız Yavaşsa…


Metabolizma hızı yavaş olan ve yediklerine dikkat etmeyen birçok kişide kilo problemi kaçınılmazdır. Metabolizma hızını değiştiren faktörler arasında sizin metabolizma hızınızı arttırmak ve bir bakıma kilo yönetimi için değiştirilebilecek 2 parametre vardır. Bunlardan 1.si beslenme ve diyeti planlamak 2.si ise fiziksel aktiviteyi arttırmaktır.

Kilo vermeden önce metabolizma hızınızı ölçtürün ve diyeti en doğru kaynak diyetisyenlerden almalısınız…


Profesyonel yardım almadan diyet yapan, gazeteden bulduklarından ya da arkadaşlarından aldıkları listeler doğrultusunda hareket eden çok fazla kişi var. Bu durum sağlığınızı göz ardı ettiğiniz anlamına gelir. Her şeyden önce herkesin metabolizması farklıdır; ikincisi, kilo almanızın nedeni fazla yeme ile alakalı olmayabilir. Burada bir ekip işi devreye giriyor.

İlk önce kilo almanızın sebeplerinin neler olduğuna bakılması gerekir. Kişide tiroid hastalığı, böbrek üstü bezlerinden salgılanan hormonlarda bir eksiklik ya da metabolizmayı bozan bir hastalık da olabilir. Metabolik açıdan hiçbir sıkıntı olmayan kişilerde diyetisyen; kan bulgularını ve metabolizmasını kişinin durumu ile karşılaştırıp uygun diyeti planlar.

Kilo fazlalığı; metabolizma hızına göre ne kadardır ve ne kadar sürede inebilir ve koruyabileceği kilo nedir gibi sorular cevaplanır ve kişiye en uygun diyet planlanır. Amaç doğru süre ve doğru kayıp yani yağ kaybıdır.Hızlı kilo vermek kesinlikle zararlıdır; metabolizmayı yavaşlatır, yağ yakımı yerine vücuttan kas ve su gitmesine sebep olur ve hayat tarzınızı değiştirmediğiniz takdirde verdiğiniz kilolar aynen geri gelecektir. Burada diyeti tek başınıza değil de diyetisyen ile yapılmasının nedeni, hayat tarzınızı değiştirmenizdir. Beslenmenizin değişmesinin yanı sıra diyetisyenin motivasyon yönü de vardır. Size bir anlamda yaşam ve beslenme koçluğu yapar.

Uzm. Dyt. Şefika Aydın Selçuk

1983 yılının Aralık ayında evin ortancası olarak Antalya’ da hayata merhaba demişim. Oldukça başarı ve sosyal kazanımlar ile dopdolu geçen ilk okul yıllarım sonrasında kendi isteğim ve tercihim ile Hacettepe Üniversitesi Beslenme Ve Diyet Bölümünü kazandım. Devamı..sefika-imza